Welke netwerkkabel kiezen? Cat5e, Cat6 of Cat6A. Bespaar kosten.

Welke netwerkkabel kiezen bij nieuwbouw of renovatie?

Ga je een woning verbouwen, een nieuw huis bouwen of opnieuw UTP kabels trekken? Dan komt vroeg of laat dezelfde vraag op tafel: welke netwerkkabel moet je kiezen? Veel mensen denken meteen aan Cat6A of zelfs Cat7, terwijl Cat5e in de praktijk vaak nog verrassend goed mee kan.

Online lees je vaak dat Cat5e alleen geschikt is voor 1 Gbps, maar dat beeld is te simpel. Sinds IEEE 802.3bz, ook bekend als NBASE-T, zijn 2,5 Gbps en 5 Gbps over bestaande twisted-pair bekabeling mogelijk, juist om hogere snelheden over al aangelegde Cat5e en Cat6 kabels te halen.

Mijn advies is meestal vrij nuchter: kijk eerst wat je echt nodig hebt. In veel woningen en kleine bedrijven is de UTP kabel niet de zwakste schakel, maar de switch, router, patching of het apparaat dat aan het einde van de kabel hangt.

Snel overzicht

Wie vooral snel wil weten welke kabel logisch is, kan met deze tabel al een heel eind vooruit.

Cat5e is vaak beter dan men denkt

Cat5e heeft een wat ouder imago, maar technisch gezien is dat niet helemaal terecht. De 802.3bz-standaard is juist ontwikkeld om 2,5GBASE-T en 5GBASE-T over bestaande bekabeling mogelijk te maken, zodat niet elk pand opnieuw bekabeld hoefde te worden.

Dat betekent niet dat elke oude Cat5e kabel automatisch 5 Gbps haalt. De kwaliteit van de kabel, de lengte, de montage, de connectoren en de storingsgevoeligheid spelen allemaal mee, maar 2,5 Gbps over 100 meter is precies het soort toepassing waar deze standaard voor bedoeld is.

Voor veel huishoudens en kleine bedrijven is dat meer dan genoeg. Denk aan internetverbindingen van 1 of 2 Gbps, access points met een 2,5GbE uplink of een NAS die op een paar werkplekken sneller moet kunnen leveren.

Het zwakste schakel-principe

Een netwerk is nooit sneller dan het traagste onderdeel in de keten. Dat klinkt simpel, maar hier gaat het in de praktijk vaak mis.

Je kunt zonder moeite Cat6A laten trekken, maar als je switch alleen 1GbE-poorten heeft, blijft de verbinding gewoon op 1 Gbps hangen. Hetzelfde geldt als je laptop, tv, printer of access point zelf geen hogere snelheid ondersteunt.

Dat principe zie je ook terug bij wifi. Een modern WiFi 6 access point kan meer dan een ouder apparaat benutten, maar een client die alleen WiFi 5 ondersteunt haalt die voordelen lang niet volledig binnen.

Ik kom daarom regelmatig situaties tegen waarin iemand denkt dat de bekabeling het probleem is, terwijl de echte bottleneck ergens anders zit. Bijvoorbeeld een oude 100 Mbit switch, een patchkabel van matige kwaliteit, of een access point met alleen een gigabitpoort.

Wat is PoE, en waarom is het belangrijk?

PoE staat voor Power over Ethernet. In gewone mensentaal: je stuurt niet alleen data, maar ook stroom over dezelfde netwerkkabel.

Dat is handig voor apparaten zoals access points, IP-camera's, VoIP-telefoons en sommige deurintercoms, omdat je dan geen apart stopcontact of losse adapter nodig hebt op de plek waar het apparaat hangt.

Er zijn meerdere PoE-standaarden. Standaard PoE (802.3af) levert maximaal 15,4 watt, PoE+ (802.3at) levert maximaal 30 watt en PoE++ (802.3bt) gaat naar 60 watt of ongeveer 90 watt, afhankelijk van het type.

Voor PoE is het slim om minimaal Cat5e te gebruiken, maar nog belangrijker is dat je kiest voor een kabel van puur koper. CCA, dus verkoperd aluminium, is een slechte keuze voor PoE en wordt juist afgeraden.

Zeker bij zwaardere PoE-toepassingen, zoals krachtigere access points of camera's met meer verbruik, is nette montage en goede kabelkwaliteit belangrijker dan een marketinglabel op de doos. Dat is ook een reden waarom Cat6A bij nieuwe aanleg vaak prettig is: niet alleen voor snelheid, maar ook voor reserve en degelijkheid.

Cat5e, Cat6, Cat6A of Cat7?

Cat5e
Heb je al goede Cat5e liggen, dan is vervangen lang niet altijd nodig. Voor veel bestaande installaties is Cat5e nog steeds een prima basis, zeker als je apparatuur toch op 1 Gbps of 2,5 Gbps draait. Voor camera's, deurbellen, access points en gewone werkplekken is Cat5e vaak nog gewoon functioneel, zeker als de kabel netjes is afgemonteerd en van koper is gemaakt.

Cat6
Cat6 is een logische tussenstap. Je krijgt meer marge dan bij Cat5e en 10 Gbps is mogelijk tot ongeveer 55 meter, terwijl 5 Gbps op langere afstanden haalbaar blijft. Toch zit hier ook meteen de afweging: als je toch volledig opnieuw trekt, is het verschil naar Cat6A vaak kleiner dan mensen denken, zeker vergeleken met de totale arbeidskosten.

Cat6A
Cat6A is de verstandigste keuze bij nieuwbouw en grondige renovatie. Het ondersteunt 10 Gbps tot 100 meter en is daarmee echt toekomstbestendig, zonder dat je meteen in exotische oplossingen terechtkomt. Voor woningen en kleine bedrijven die nu bouwen voor de komende tien tot twintig jaar is dat gewoon een nette keuze. Niet omdat iedereen morgen 10 Gbps nodig heeft, maar omdat opnieuw trekken later veel duurder is dan het kleine prijsverschil nu.

Cat7
Cat7 klinkt indrukwekkend, maar in de praktijk is het meestal vooral marketing. Het is in Noord-Amerika niet als TIA-standaard erkend en kent officieel andere connectorconcepten dan het RJ45-gebruik dat iedereen kent. Voor woningen en kleine bedrijven levert Cat7 meestal geen praktisch voordeel op ten opzichte van Cat6A. Je krijgt vooral een dikkere, stuggere en vaak duurdere kabel, zonder dat de gebruiker daar echt iets van merkt.

U/UTP, F/UTP en S/FTP uitgelegd

De afkortingen rond afscherming maken het vaak onnodig ingewikkeld. Toch is de kern vrij simpel: ze zeggen iets over hoeveel afscherming een kabel heeft, en waar die afscherming zit.

In een normaal woonhuis is extra afscherming vaak niet nodig. De twisted pairs in de kabel doen al veel om storing te beperken, en afgeschermde kabels hebben alleen nut als de rest van de keten ook klopt, dus keystones, patchpanelen en aarding inbegrepen.

Dat is precies de reden waarom ik klanten vaak waarschuw voor overkill. Een dure S/FTP kabel klinkt professioneel, maar in een gewone woning levert die zelden iets op, terwijl hij wel lastiger te verwerken is.

Wat zijn keystones?

Een keystone jack is het aansluitpunt waar de vaste installatiekabel op eindigt in een wandcontactdoos of patchpaneel. Aan de voorkant klik je daar vervolgens een gewone RJ45 patchkabel in.

Dat is netter, beter te onderhouden en professioneler dan een losse kabel uit de muur laten komen. Bovendien helpt het om je installatie overzichtelijk en vervangbaar te houden.

Gebruik bij voorkeur keystones die passen bij de categorie van je kabel. Dus Cat6A kabel, dan ook Cat6A keystones. Anders bouw je alsnog een tragere of minder nette schakel in je netwerk.

Grondkabel of gewone kabel?

Voor buiten of in de grond gebruik je geen standaard binnenkabel. Buitenkabels en grondkabels hebben een mantel die beter bestand is tegen UV, vocht en temperatuurverschillen, vaak op basis van PE.

Een gewone binnenkabel is daar simpelweg niet voor gemaakt. Die kan buiten sneller verouderen of beschadigen, terwijl een echte buiten- of grondkabel daar juist wel op is ontworpen.

Moet de kabel echt de grond in, kies dan een kabel die daar expliciet voor bedoeld is. Naar een schuur, poort, camera of buitenaccess point wil je dit gewoon in één keer goed doen.

Mijn praktische advies

Moet je nieuwe kabels trekken, dan is Cat6A meestal de beste keuze. Het is toekomstbestendig, geschikt voor 10 Gbps over 100 meter en ook voor moderne PoE-toepassingen een nette basis.

Heb je al een goede Cat5e installatie, laat je dan niet gek maken door verkooppraatjes. Kijk eerst naar je switch, router, access points en eindapparaten, want daar zit in de praktijk vaak eerder de beperking dan in de kabel zelf.

En over Cat7 ben ik kort: in de meeste woningen en kleine bedrijven is het vooral een mooi verhaal voor op de doos. Liever een goede Cat6A installatie, netjes afgemonteerd met passende keystones en degelijk koper, dan een overdreven oplossing waar niemand echt iets aan heeft.